به گزارش روابط عمومی پژوهشکده محیط زیست دانشگاه علوم پزشکی تهران، براساس پیش‌بینی‌های انجام شده، انتظار می رود موج گرمایی بالاتر از شرایط نرمال در تابستان 1405 رخ دهد. گروه‌های آسیب‌پذیر از جمله سالمندان، افراد دارای بیماریهای زمینه ای، کودکان، مادران باردار، افراد شاغل در فضای باز در معرض بیشترین خطر قرار دارند و رعایت اصول ساده اما حیاتی ایمنی در برابر گرما و آفتاب، می‌تواند از بسیاری از آسیب‌های جبران‌ناپذیر پیشگیری کند.

 

1- موج‌های گرمایی

موج‌های گرمایی تابستان دیگر یک پدیده‌ی فصلی استثنایی نیست، بلکه به یک بحران جدی بهداشت عمومی تبدیل شده که با تغییرات اقلیمی تشدید می‌شود. براساس گزارشات بین المللی منطقه اروپا با سرعتی دو برابر میانگین جهانی در حال گرم شدن است و مرگ‌ومیر ناشی از گرما در این منطقه نسبت به دهه ۱۹۹۰ به شدت افزایش یافته است. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ (US. CDC) نیز تأکید دارد که رویدادهای گرمای شدید، در حال فراوان‌تر و شدیدتر شدن هستند و مرگ‌های ناشی از آن تنها محدود به سکته‌ی گرمایی نبوده، بلکه بیماری‌های قلبی-عروقی، تنفسی و مغزی را نیز شامل می‌شود.

1-1 چه کسانی در معرض خطر بیشتری هستند؟

سازمان جهانی بهداشت و مراکز کنترل بیماری، گروه‌های زیر را به عنوان جمعیت‌های در معرض خطر بیشتر موج‌های گرمایی معرفی کرده‌اند:

• سالمندان (به ویژه بالای ۶۵ سال)
• نوزادان و کودکان
• زنان باردار
• مبتلایان به بیماری‌های مزمن (بی، تنفسی، کلیوی، دیابت)
• افراد شاغل در فضای باز
• ورزشکاران و افرادی که فعالیت سنگین بدنی در فضای باز دارند
• افراد با شرایط اقتصادی-اجتماعی ضعیف (دسترسی محدود به خنک‌کننده‌ها و مسکن مناسب)

 

2-1 خود مراقبتی در برابر گرمازدگی

گرمازدگی یک زنجیره‌ی قابل پیشگیری است که با اقدامات ساده می‌توان از آن عبور کرد. این اصول خودمراقبتی، براساس توصیه‌های سازمان‌های معتبر جهانی، به شما کمک می‌کند تا در روزهای گرم تابستان، سلامت خود و اطرافیانتان را حفظ کنید.

1-2-1- آب و مایعات کافی بنوشید

• قبل از تشنگی آب بنوشید: تشنگی، نشانه‌ی دیررس کم‌آبی است. به طور منظم در طول روز آب بنوشید.
• میزان مصرف: در هوای گرم، حداقل هر ۱۵ تا ۲۰ دقیقه، چند جرعه آب بنوشید.
• نوشیدنی‌های مناسب: آب بهترین گزینه است. در صورت فعالیت طولانی یا تعریق شدید، از نوشیدنی‌های ورزشی حاوی الکترولیت برای جبران املاح از دست رفته استفاده کنید.
• مایعات ممنوعه: از نوشیدنی‌های حاوی کافئین (چای، قهوه، نوشابه) و الکل پرهیز کنید، زیرا باعث دفع بیشتر آب بدن می‌شوند.

1-2-2- زمان و مکان فعالیت را مدیریت کنید

•  ساعات اوج گرما (۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر): تا حد امکان در فضای بسته و خنک بمانید .  فعالیت‌های بیرون: فعالیت‌های سنگین و ورزش را به ساعات خنک‌تر روز (صبح زود یا پس از غروب) موکول کنید .
•   استراحت منظم: اگر ناچار به حضور در فضای باز هستید، هر ساعت حداقل ۱۰ دقیقه در سایه یا محل خنک استراحت کنید.

1-2-3- پوشش مناسب انتخاب کنید

•  از لباس‌های سبک، گشاد و روشن (ترجیحاً نخی یا کتان) استفاده کنید تا جریان هوا به راحتی روی پوست شما حرکت کند.  محافظت در برابر آفتاب: از کلاه لبه‌دار، عینک آفتابی استاندارد و کرم ضدآفتاب با SPF حداقل 15 یا ترجیحا بالای ۳۰ استفاده کنید.

 1-2-4- خنک بمانید

• حتی بدون کولر:  در صورت نبود کولر، از پنکه استفاده کنید، اما توجه داشته باشید که در دمای بالای ۳۵ درجه، پنکه به تنهایی کافی نیست و ممکن است دمای بدن را افزایش دهد.
• خنک‌کننده‌های ساده:  از حوله‌ی خنک، اسپری آب، یا دوش آب ولرم برای کاهش دمای بدن استفاده کنید.

 

2- پرتو فرابنفش؛ دشمن نامرئی

سازمان جهانی بهداشت هشدار می‌دهد که بیش از ۸۰ درصد از موارد سرطان پوست قابل پیشگیری هستند و راهکار اصلی، محافظت در برابر پرتوهای فرابنفش (UV) است. پرتوهای خورشیدی تقریبا در دو ساعت قبل و بعد از ظهر (نیمروز) به بیشترین شدت خود می‌رسند و توصیه می‌شود در این ساعات، به ویژه در فصل بهار و تابستان، مواجهه با آفتاب را محدود یا یا از تجهیزات حفاظت فردی (کرم ضدآفتاب، لباس مناسب، کلاه لبه دار و عینک آفتابی) استفاده کنید.

راهکارهای طلایی برای محافظت در برابر اشعه UV :

1. پوشش: از لباس‌های گشاد و آستین‌بلند، کلاه لبه‌دار و عینک‌آفتابی با استاندارد UV استفاده کنید.
2. کرم ضدآفتاب: از کرم ضدآفتاب با طیف گسترده (محافظت در برابر UVA و UVB) و SPF حداقل ۳۰ استفاده کنید. این کرم باید هر دو ساعت یکبار، به ویژه پس از شنا یا تعریق، تجدید شود.
3. سایه: در ساعات اوج تابش، به دنبال سایه باشید گرچه در سایه محیط بیرون، مواجهه با پرتوهای فرابنفش، صفر نمی شود اما کاهش می‌یابد.

 

3- ازن سطح زمین

گرما و تابش شدید آفتاب، واکنش‌های شیمیایی در جو را تسریع کرده و منجر به افزایش غلظت ازن سطح زمین می‌شود که یک آلاینده‌ی خطرناک برای سیستم تنفسی است. مواجهه با ازن می‌تواند باعث سرفه، درد قفسه‌ی سینه، تحریک گلو و ریه، و تنگی نفس شود.

گروه‌های در معرض خطر بیشتر شامل کودکان، سالمندان، مبتلایان به آسم و سایر بیماری‌های ریوی، و افرادی که در فضای باز فعالیت سنگین دارند، هستند.  مطالعات نشان داده اند که حتی غلظت‌های پایین ازن (معادل رهنمود سازمان جهانی بهداشت که حدود 50 پی پی بی است) در طول چند ساعت می‌تواند باعث کاهش خفیف اما معنادار در عملکرد ریه، حتی در افراد سالم و در حالت استراحت شود.

**************************************************************************************************************************************

توصیه‌های کلیدی برای روزهای گرم و آلوده:

• فعالیت‌های خارج از منزل را به ساعات خنک‌تر روز (صبح زود یا عصر) موکول کنید که غلظت ازن معمولاً کمتر است.
• در روزهایی که شاخص کیفیت هوا (AQI) بالای ۱۰۰ است، افراد حساس و حتی عموم مردم باید زمان خود در فضای باز را محدود کنند.
• در صورت امکان، در فضای بسته با تهویه‌ی مطبوع بمانید که سطح ازن در آن معمولاً پایین‌تر است.

کلام آخر

موج گرمای تابستان، سه تهدید جدی برای سلامتی ایجاد می‌کند: گرمازدگی، آسیب اشعه UV و افزایش آلاینده‌های هوا. متخصصان با استناد به آخرین یافته‌های معتبر، تأکید دارند که این تهدیدها قابل پیشگیری هستند.

 

توصیه نهایی و ساده برای حفظ سلامتی در روزهای گرم:

1. خنک بمانید: تا حد امکان در ساعات اوج گرما در فضای بسته با تهویه‌ی مناسب بمانید.
2. هیدراته بمانید: به طور منظم آب بنوشید و از نوشیدنی‌های قندی، کافئین‌دار و الکلی اجتناب کنید.
3. محافظت شوید: حتماً از کرم ضدآفتاب، کلاه و عینک آفتابی استفاده کنید.
4. مراقب دیگران باشید: به ویژه به سالمندان، کودکان و بیماران توجه کنید و از حال آنها جویا شوید.